समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे दहावे.

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे दहावे.

समर्थ म्हणतात..

म्हणे दास मी वास पाहे दयाळा..
रघुनायका भक्तपाळा भुपाळा
पहावे तुला हे जीवी आर्त मोठे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे..!

रामराया...मी तुझा दास आहे याची खात्री तुला आहे ना..?तो मी असल्याने तुझ्या वाटेकडे आस लावून बसलोय..!तुझ्या प्रकटते ची प्रतीक्षा आणि तुझ्या विरहाचा हा काळ खूपच असह्य होऊ लागला आहे.

रामराया..तुझी किती प्रकारे आळवणी करू..?तू रघुनायक वृत्तीचा अंतिम सद्गुरू आहेस..भक्तांचा पालनहारी आहेस..त्राता आहेस..नव्हे नव्हे तू साऱ्या पृथ्वीचा,भूमीचा एकमेव सृजनकर्ता आहेस...!

रामराया...सगुण रूपातील तू,मूर्तीरूपातला तू,मनोबुद्धि तला तू,विचारातला तू,समाजमनातला तू..नेहमीच तू माझ्या समोर असतोस..मला अनुभव देतोस..पण रामराया..आता मला तू त्या विश्वरूपाच,प्रत्यक्ष दर्शन दे जे मारुतीरायांना दिलंस..आता ही एकमेव इच्छा मनात उरली आहे..!

रामराया..अशा अंतिम इच्छेच्या मी इतका अधीन झालो आहे की ती पूर्ण होत नसल्याने माझ्या आयुष्याचा क्षण न क्षण आता केवळ एकप्रकारच्या उदासीनतेत घालवत चाललो आहे.

समर्थ विनवतायत,आळवतायत रामराया पुढे हट्ट धरतायत,मन उलगडून रामासमोर नतमस्तक होतायत..!भक्तीच्या आधीन जाऊन सार रामचरणाशी सादर करतायत..ही पारमार्थिक उंची केवळ आदर्शच नाही तर अवर्णनीय आहे हो ना..?

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे नववे.

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे नववे.

समर्थ म्हणतात..

भजो काय सर्वापरी हीण देवा..
करू काय रे सर्व माझाची ठेवा..
म्हणो काय मी कर्मरेखा न लोटे..
उदासीन हा काळ कोठे ना कंठे..!

रामराया..मी तुझं पूजन,अर्चन करतो..तुझ्यासमोर उपासना करतो,संकीर्तन ऐकतो पण हे सगळं करून सुद्धा मी तुझ्या इतर भक्तांची तुलना करतो तेंव्हा माझ्या या सगळ्या उपासनारुपी पूजनाची मर्यादा माझ्या लक्षात येऊ लागते.माझी बौद्धिक हिनता जाणवू लागते..!

रामराया.. मला माहित आहे माझ्यातल्या गुण-दोषानुसार मला प्राप्त होत आहे.माझ्या कर्तृत्वानेच मी माझं उणेपण ओढवून घेतलं आहे.माझ पूर्वसंचित कमी पडतंय म्हणून तुझं सस्वरूप दर्शन अजून होत नाहीये..!

रामराया...माझं हे कर्मानुसार मिळणार फळ मी भोगतो आहे.मी कितीही प्रयत्न केला तरी ही माझी कर्मरेखा उलटत नाहीये.किंव्हा तुझं दर्शन मिळण्याइतपत सुकर होत नाहीये.

रामराया..या सगळ्या मानसिक जडणघडणी मध्ये माझं मन तुझ्या प्राप्तीशिवाय अतिशय उदासीन रहाते आहे.आणि तसच निरस माझं आयुष्य जगायला लागत आहे.

समर्थ आपण करत असलेल्या उपासनेची काही वेळा वाटणारी मर्यादा इथे सांगतात.ही मर्यादा पूर्वकर्म आणि दुष्कृतामुळे अशी रहाती आहे की काय अशी शंका ते  रामाला विचारून त्यातून तरून जाऊन रामस्वरूप भेटावे अशी प्रार्थना रामाकडेच करतात..!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे आठवे.

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे आठवे.

समर्थ म्हणतात..

अखंडीत हे सांग सेवा घडावी..
न होता तुझी भेटि काया पडावी..
दिसेंदीस आयुष्य हे वेर्थ आटे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे..!

रामराया..जन्माला येऊन तुझ्या संतत नामावलीच्या जपात,उपासनेत सदा लिन असावे.सदा तुझा विचार,तुझ्या कृपादृष्टीचा मागोवा घेत आयुष्य भक्तिमय व्हावे..!

रामराया...तुझ्या भेटीशिवाय जर या शरीरातले श्वास थांबले किंव्हा तुझ्या भेटीची अलोट इच्छाशक्ती असून शरीराने साथ दिली नाही..माझ्या शरीराने नश्वर अवस्था प्राप्त केली तर माझ्या या जीवनाची सार्थकता कशी होईल..?


रामराया..जशी जशी गात्र शिथिल होऊ लागली आहेत..तसे तसे आयुष्य पुढं सरकू लागले आहे.आणि तुझ्या सगुण दर्शनाचा योग अजून जवळ आला अस जाणवत नाहीये त्यामुळे हे जगणं केवळ असार आणि व्यर्थ आहे असे वाटू लागल आहे..!

रामराया..या सगळ्याची परिणीती माझं आयुष्य  खूपच निरस होऊ लागलं आहे.आणि त्यामुळे मन हे उन्मनीत पण उदास होऊ लागलं आहे..!

समर्थ अहर्निश रामाच्या सेवेत,विचारात,उपासनेत आहेत पण साधनाकाळात येणाऱ्या मनुष्यसुलभ निकाराच्या दुश्चित्तपणाचा ही अनुभव त्यांना आहे त्याच वर्णन समर्थ आपल्यासाठी करत आहेत.

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे सातवे.

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे सातवे.

समर्थ म्हणतात..

समर्था मनी सांडि माझी नसावी..
सदा सर्वदा भक्तचिंता असावी..
घडेना तुझा योग हा प्राप्त कोठे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे..!

रामराया...तू एकमेव,अद्वितीय आहेस.तू कृतसमर्थ आहेस.या साऱ्या चरचराचा तू स्वामी आहेस.रामराया..मी या तुझ्या भवसागराचाच एक भाग आहे ना..?मग माझ्याकडे तू दुर्लक्ष करू नकोस..!

रामराया..तुझ्या मनात तुझ्याच किर्तीप्रमाणे भक्तचिंता असते..!भक्तांच्या दुःखांचा,चिंतेचा तू हारक आहेस.तीच तुझी भक्तपालक म्हणून चिंता माझ्यासाठी दाखवशील ना..?

रामराया..मला माहिती आहे की प्रत्येक गोष्टीसाठी एक ठराविक वेळ असते.एक निश्चित कृपेचा मुहूर्त असतो.तो निश्चित तपाने,उपासनेने थोडा  समीप येतो..!मला अजून कळत नाहीये की माझी उपासना फलद्रुप होण्याचा क्षण,मुहूर्त,योग नक्की केंव्हा आहे..?

रामराया..तो योग,ती वेळ येईपर्यंत जो उदासीन किंव्हा प्रतिक्षेचा काळ आहे तो काळ सहजतेने संपावा..आणि तोपर्यंत उपासनेशी दृढ रहायची बुद्धि तूच मला दे..!!

समर्थ निकराने रामदर्शनाचा हट्ट रामरायाकडेच करतायत.रामरायांच लक्ष माझ्याकडे आहेच..पण तो रामराय मला त्याच्या स्वरूपात घेत नाहीये.त्यासाठी ठराविक वेळ लावतोय याचीही जाणीव त्यांना आहे.आणि तशी ती वेळ असते याची जाणीव ते आपल्याला ही करून देतायत..!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे सहावे.

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे सहावे.

समर्थ म्हणतात..

आहा रे विधी त्वा असे काय केले..
पराधीनता पाप माझे उदेले...
'बहुतामध्ये' चुकता तूक तुटे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे..!

रामराया..माझे अदृष्ट लिहिणारा,त्याप्रमाणे प्रतिपाळ करणारा,माझं सौख्य बघणारा तूच आहेस..मग मला कळत नाहीये अस काय माझ्या भाळी लिहिलं आहेस की तु मला अजून भेटत नाहीयेस..!?

रामराया..माझं हे पराधीन अस जगणं हे कदाचित माझं पूर्वपाप याच फळ असेल का?की ज्यामुळे मला तुझ्याशी एकरूपतेचा सात्विक आनंद मिळत नाहीये..!

रामराया..या सगळ्याची परीक्षा मी तटस्थ पणे करतो तेंव्हा मला कळत की या तुझ्या कृपेच्या थोड्याश्या दिरंगाईमुळे समाजात ज्या अजाणते पणे चुका होतात त्याला ही समाजाकडून माफी मिळत नाही..!त्याकडूनही माझी उपेक्षा  होते आहे.!

रामराया..या सगळ्याची परिणीती म्हणजे माझ मन जास्तीत जास्त मलूल,उदास होण्याकडे होत आहे..!आणि त्यामुळे मला माझी वाटचाल ही तशीच जाणवू लागली आहे..!

समर्थ आपली ही सारी भक्तीपंथातली, उपासनापंथातली वाटचाल सगळ्याबाजूने तपासून बघत आहेत.या मार्गात त्रुटी कोणतीही राहू नये आणि रामकृपा यथावकाश व्हावी यासाठी प्रार्थना करत आहेत.

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे पाचवे.

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे पाचवे.

समर्थ म्हणतात..

कृपाळूपणे भेट रे रामराया..
वियोगे तुझ्या सर्व व्याकूळ काया..
जनामाजि लौकिक हाही न सुटे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे...!

रामराया...तू दयासागर आहेस,कनवाळू आहेस..!भक्तांच्या शुद्ध भावाला पावणारा आहेस.तुझी अशी दिगंत कीर्ती माझ्याबाबतीत खोटी का ठरतीये.?तू तुझ्या या दयावृत्तीने मला भेटून माझं आयुष्य सार्थकी लावण्यासाठी माझ्यावर कृपा करत नाहीयेस..?

रामराया..तुझ्या सगुणीमूर्तीत तू मला दिसतोसच..पण निर्गुणत्वाने ज्याची मला आस आहे..त्यासाठी मी माझं अस्तित्व पणाला लावलंय..ते जोपर्यंत मला मिळत नाही तोपर्यंत मी कमालीचा अस्वस्थ आणि अशांत असणार आहे..माझी काया,माझी वाणी ही व्याकुळ होत चाललीये..!

रामराया..हे सगळं असून सुद्धा समाजामधील माझी ओळख ही सुद्धा माझी उपाधी बनत चालली आहे.समाजाच्या अपेक्षाही मी पूर्ण करू शकत नाहीये.त्यापद्धतीने समाजाभिमुख अस माझं अस्तित्व होत नाहीये..!

रामराया...या सगळ्याची परिणीती ही माझं अस्तित्व,दिवस रात्र,माझं जगणं हे सगळंच अतिशय शोचनीय अवस्थेत पोहचू लागल आहे.जिथे केवळ अशांतता आहे..!

आयुष्याच्या त्या वळणाच  समर्थ वर्णन करतायत जिथं रामाशिवाय प्रत्येक गोष्ट अपुरी आणि निरस वाटू लागते.ती अवस्था रामभेटीचा मुहूर्त जवळ आलाय याच द्योतकच आहे..!!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे चौथे.

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे चौथे.

समर्थ म्हणतात...

अवस्था मनी लागली काय सांगो..
गुणी गुंतला हेत कोणासि मागो..
बहुसाल भेटावया प्राण फुटे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे..!

रामराया..आयुष्यातल्या एका अशा वळणावर मी येऊन थांबलोय जिथे मनाची अवस्था ही तुझ्या भक्तीत लिप्त आहे.पण मनाच्या आतला स्थायीभाव हा भौतिक गोष्टीत अडकलेला आहे.अशी द्वैतात असलेली माझी अवस्था तुला माहीत आहे तुला वेगळं काय सांगू..?

रामराया..तुझ्या स्वरूपात,तुझ्या निराकार विश्वरुपात माझं तन मन गुंतलय त्यामुळे तुझी समूळ प्राप्ती हा एकमेव हेतू उरलाय आता याबद्दल इतर कुणाला सांगून काय उपयोग..?तुझी प्राप्ती,तुझ्यात गुंतण हे तुलाच मागितलं पाहिजे..!!

रामराया...वर्षानुवर्षे मी तुझ्या दर्शनाची,अस्तित्वाची सवय लावून घेतली आहे.मी अतिशय शांतपणे तुझी भक्ती आचरण करतोय पण आता मात्र तुझ्या सस्वरूपासाठी मी व्याकुळ झालोय.इतका की तुझ्या दर्शनाशिवाय माझा प्राण जाईल की काय अशी भीती वाटू लागली आहे.

रामराया..अशा निराश होऊन शरीर सोडण्याच्या विचारातून माझं मन उदासीन होऊ लागलं आहे.आणि त्यामुळे तुझ्याशिवाय कुठेच काळ मला घालवता येत नाहीये..!

भक्तीची परिसीमा म्हणजे व्याकुळता आणि व्याकुळतेचा अंत म्हणजे भगवंतप्राप्ती या सूत्रानुसार चालणारा परमार्थ समर्थ व्यक्त करतात..!
आपल्यालाही प्राप्त होण्यासाठी...!!!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे तिसरे...

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे तिसरे...

समर्थ म्हणतात...

बळे लाविता चित्त कोठे जडेना..
समाधान ते काही केल्या घडेना..
नव्हे धीर नैनी सदा नीर लोटे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे..!

रामराया..माझं मन मी तुझ्या भक्तीत गुंतवायचा  प्रयत्न करतोय.कदाचित त्याच्या स्थायीभावानुसार त्याच्यावर एकप्रकारची जबरदस्ती करतोय.त्याचे अंश इतर ठिकाणी भौतिकतेत अडकलेले असल्यामुळे ते एका ठिकाणी एकाग्र होत नाहीये.

रामराया..हे सगळं असताना सुख मिळत पण त्यापासून निर्माण होणारे आणि अपेक्षित असणारे समाधान हे काही प्राप्त होत नाहीये.कारण मला माहित आहे सुखाच्या अपेक्षेला  अंत नाही आणि समाधानाला मात्र पूर्णत्व आहे...

रामराया..आता मात्र माझा धीर सुटत चाललाय.मला तुझी आस अशा टोकाला घेऊन चाललीये जिथे तुझी ही भक्ती व्याकुळते मध्ये मिसळत चाललीये आणि ती माझ्या डोळ्यातून अश्रूद्वारे व्यक्त होऊ लागली आहे..

रामराया..या सगळ्या मंथनातून तू मला तुझ्या कुशीत ओढून घे कारण तुझ्याशिवायचा हा काळ उदासीनते मध्ये असल्या मुळे मला तो सफल जगता येत नाहीये रे..!!

आपण ही आपली भक्ती ही शब्दाकडून व्यक्ततेकडे आणि व्यक्ततेतून प्रापंचिक उदासीनतेकडे न्हेली तर हे आयुष्य केवळ सुखकारक नाही तर समाधानाचे होईल..!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे दुसरे...

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे दुसरे...

समर्थ म्हणतात...

घरे सुंदरे सौख्य नानापरीचे..
परी कोण जाणेल ते अंतरीचे..
मनी आठवीताची तो कंठ दाटे..
उदासीन हा काळ कोठे ना कंठे..!

रामराया..पंचेंद्रियांना  सुखकारक आणि ज्ञानेंद्रियांना केवळ स्वार्थात्मक सुख घेण्याची सवय लागलीये.घरीदारी असताना तीच माझी निकड आहे असा गैरसमज माझा झाला होता..!अशी सगळी सुख म्हणजेच आयुष्य असा एकप्रकारचा ग्रह मी मनात घेऊन जगत होतो..!

रामराया..पण ही सगळी भौतिक सुख असून सुद्धा ती मनापर्यंत पोहोचून पूर्ण,अविरत सुखात परावर्तित होत नाहीयेत.मला कळलंय की जे मनापर्यंत जातंय ते सुख मला समाधान देणार नाहीये.ते वेगळंच आहे.ते मिळाव म्हणून मला आत निर्माण झालेली रुखरुख मी कुणालाच सांगू शकत नाहीये.आणि ती तुझ्याशिवाय कुणाला कळेल अस मला वाटत ही नाहीये..!

रामराया..ही सगळी वस्तुस्थिती मला कळली आहे.आणि ती पटलीही आहे.एकप्रकारे मी हतबल आणि विरही झाल्यामुळे ईश्वरप्राप्तीची ओढ जाणवून..मला भरून येऊ लागते..!मी सद्गदित होऊन जातो..!

रामराया..अशा अवस्थेत वारंवार तो मनोहर संतसंग,तुझे चरण आठवून,ते अखंड,अविरत  प्राप्त होत नसल्याने माझं आयुष्य जास्तीच उदासीन,निरस होऊ लागलं आहे..!

आपल्याला ही या सगळ्या अनुभवाची प्राप्ती होतच असते.पण विषयसुखाच्या आत्यंतिक ओढ आणि गोडी मुळे आपल्याला अजूनही प्राप्त न झालेल्या पारमार्थिक परमसुखाकडे आपण डोळेझाक करतो.आणि एका क्षणी पश्चाताप दग्ध होतो..!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (६) कडवे पहिले...

समर्थांची करुणाष्टके (६)

कडवे पहिले...

समर्थ म्हणतात..

समाधान साधुजनांचेनि योगे..
परि मागूते दुःख होते वियोगे..
घडीने घडी सीण अत्यंत वाटे..
उदासीन हा काळ कोठे न कंठे..!

रामराया..साधुसंत,सज्जन यांच्या संगतीची बहार ही वेगळीच.धर्मक्षेत्र, तीर्थक्षेत्र,देवक्षेत्र याठिकाणी असणारे त्यांचे लाभणारे सहवासाचे सुख,त्यांची शिकवण हे सारे केवळ आणि केवळ सुखाचे झरे असतात.

रामराया..संसारातून,प्रपंचातुन काहीकाळ या महाभागांच्याजवळ सहवासात,सान्निध्यात जाऊन पुन्हा त्याच प्रपंचात परत यावं लागत..कर्तव्यापोटी.अशा  त्यांच्या सुखसंगाच्या नंदनवनातून माघारी येणं, त्या पायऱ्या खाली उतरण  केवळ क्लेशदायक होत.

रामराया..त्यानंतरची त्या स्थानाची ओढ आणि पुन्हा त्याच संतचरणी पुन्हा परतण्याची जी एकसंध हुरहूर लागून रहाते.ती माझ्यासारख्याला खूप जाणवते..त्यामुळे मला या प्रपंचात कोणताही रस उरत नाही.माझा हा  प्रपंच निरस होऊ लागला आहे.

रामराया..या सगळ्यामुळे एकप्रकारची विकल अवस्था मनाची झाली आहे.निरस झालो आहे.मला हे आयुष्य असार वाटू लागल आहे..!

आपण ही अशा अवस्थेत अनेकवेळा जातो..नाईलाजाने परत आपल्या प्रपंचात येतो..!आणि या येरझाऱ्यातून स्वतःची दमणूक करून घेतो.असा काळक्रमण करणं अवघड होतं जात.याला उपाय एकच..गुरुचरणी अखंड अढळपद..!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (५) कडवे विसावे...

समर्थांची करुणाष्टके (५)

कडवे विसावे...

समर्थ म्हणतात..

रामदास म्हणे माझा..
संसार तुज लागला..
संशयो वाटतो पोटी..
बुद्धि दे रघुनायका..!

रामराया... मी स्वतःला तुझा दास समजतोय,तुझा सेवेकरी,तुझा अंकित मी आहे.माझं जगणं,माझा प्रपंच,माझा उदरनिर्वाह हे सगळं आता तू आहेस.त्यामुळे माझं जीवित असणं हेच आता रामदासी आहे.
रामराया..हे सगळं असून सुद्धा मला उगीचच संशय वाटतो.मन भयभीत होतय.तुझ्या निर्गुण भक्तीत स्वतःच अस्तित्व मिळून जावं तो क्षण दुरावतोय की काय अशी आशंका मनात वारंवार उठती आहे.

 रामराया..या सगळ्याचा सुखांत हा तुझ्याशी एकरूप  होण्यातच आहे..म्हणून मला अश्वस्त होण्यासाठी तू मला अचल अशी बुद्धि दे..!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (५) कडवे एकोणिसावे.

समर्थांची करुणाष्टके (५)

कडवे एकोणिसावे.

समर्थ म्हणतात..

आशा ही लागली मोठी.
दयाळुवा दया करी..
आणिक नलगे काही..
बुद्धि दे रघुनायका...!

रामराया..मनुष्याचा स्थायीभाव आहे.तो आशावादी आहे.मी ही त्याला अपवाद नाहीये.मला ही आशा फक्त तुझ्या समचरणी एकरूपतेची आहे.
आता तू मला आणखी प्रतीक्षा करायला लावू नको.मला माहिती आहे तू दयाळू असल्यामुळे तू मला जास्त वाट बघायला लावणार नाहीस.तुझ्या कृपेची अश्वस्तता याशिवाय मला कोणतीच वांछा नाहीये.अशी कृपा,अशी करुणा तू माझ्यावरही करशीलच.

फक्त मला तोपर्यंत धीर धरायची बुद्धि दे रे रघुनायका...!!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी
९८२२६३५९०२

समर्थांची करुणाष्टके (५) कडवे आठरावे...

समर्थांची करुणाष्टके (५)

कडवे आठरावे...

समर्थ म्हणतात..

उदंड ऐकिली कीर्ती..
पतीतपावना प्रभो..
मी येक रंक निर्बुद्धी..
बुद्धि दे रघुनायका..!

रामराया..तुझ्यासमोरच्या प्रत्येक संकीर्तनात तुझ्या कृपेचे वर्णन,लळीत मी ऐकत आलोय.
तुझ सगळ्या भक्तांच  पापक्षलन करून रामरंगी रंगवून घेणारा अशी ओळख आणि त्यासाठीचा अनभिषिक्त असा ईश्वर अस  तुझ अस्तित्व आहे.
रामराया..या सगळ्यांशी तुलना करताना मी एक अतिशय निरस,संगहीन,विकारी,रुचीहीन,भिकारी असा आहे त्याची जाणीव आहे.
रामराया..मला यातून उठून तुझी चरणरज होण्याची यथोचित  बुद्धि दे..म्हणजे माझे आयुष्य कारणी लागेल..!

श्रीराम..!

©प्रवीण कुलकर्णी